ಇಲಿಯ ನಿಧಿ

ಗೂಟದ ಮೇಲಿನ ಪಾತ್ರೆ

ಕಾಡಿನ ಕೆರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಜೆ ಇಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಕಥೆ ಹೇಳತೊಡಗಿತು. ಕಾಗೆ ಲಘುಪತನಕ ಮತ್ತು ಆಮೆ ಮಂಥರ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. “ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಲಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಇಲಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೇ ಇತ್ತು,” ಎಂದಿತು ಹಿರಣ್ಯಕ.

ದಕ್ಷಿಣ ದೇಶದ ಒಂದು ನಗರದ ಹೊರಗೆ, ಪುಟ್ಟ ಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ಚೂಡಾಕರ್ಣ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಜನರು ಅವನ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಹಿ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಉಂಡೆ, ದಾಳಿಂಬೆಯ ರುಚಿಯ ತಿಂಡಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸನ್ಯಾಸಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ತಿಂದು, ಉಳಿದುದನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟು ಗೋಡೆಯ ಗೂಟಕ್ಕೆ ನೇತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕುಟೀರ ಗುಡಿಸಿ ಸಾರಿಸುವ ಕೆಲಸದವರಿಗೆ ಅದೇ ಉಪಾಹಾರ.

ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಯಾದೊಡನೆ ಹಿರಣ್ಯಕ ತನ್ನ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದೇ ನೆಗೆತಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾರಿ, ಸಿಹಿ ತಿಂದು, ಕೆಳಗಿದ್ದ ಇಲಿಗಳಿಗೂ ಉದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸನ್ಯಾಸಿ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ, ಇನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೇತುಹಾಕಿ ನೋಡಿದ. ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪಾತ್ರೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಿರಣ್ಯಕ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಿತ್ತು.

ಅತಿಥಿಯ ಸಿಟ್ಟು

ಒಂದು ದಿನ ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಒಬ್ಬ ಯಾತ್ರಿಕ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕುಟೀರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಚೂಡಾಕರ್ಣ ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನ ಆಯಾಸ ಪರಿಹರಿಸಿದ.

ರಾತ್ರಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ಯಾತ್ರಿಕ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಚೂಡಾಕರ್ಣನ ಮನಸ್ಸು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅವನು ತುದಿ ಸೀಳಿದ ಬಿದಿರು ಕೋಲಿನಿಂದ ಆಗಾಗ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಟಕ್ ಟಕ್ ಎಂದು ಬಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾತ್ರಿಕನ ಮಾತಿಗೆ “ಹ್ಞೂಂ... ಹ್ಞೂಂ...” ಎಂದು ಏನೋ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ.

ಯಾತ್ರಿಕನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬಂತು. “ಚೂಡಾಕರ್ಣ, ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹ ಸತ್ತುಹೋಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ಕೊಟ್ಟು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಕುಟೀರದ ಒಡೆಯನಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಿನಗೆ ಜಂಬ ಬಂದಿದೆ. ರಾತ್ರಿಯಾದರೂ ಸರಿ, ನಾನು ಈಗಲೇ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ!”

ಚೂಡಾಕರ್ಣ ಗಾಬರಿಯಾದ. “ಹಾಗೆ ಹೇಳಬೇಡಿ, ಸ್ವಾಮಿ. ನಿಮಗಿಂತ ಹತ್ತಿರದ ಗೆಳೆಯ ನನಗೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಾರಣ ಒಂದು ಪೋಕರಿ ಇಲಿ. ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೇತುಹಾಕಿದರೂ ಅದು ಹಾರಿ ಬಂದು ತಿಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದವರಿಗೆ ಏನೂ ಉಳಿಯದೆ ಅವರು ಕುಟೀರ ಗುಡಿಸುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಹೆದರಿಸಲೆಂದೇ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ನೆಗೆತ ನೋಡಿದರೆ ಬೆಕ್ಕು, ಕೋತಿಗಳೂ ನಾಚಬೇಕು!”

ಎಳ್ಳಿನ ಗುಟ್ಟು

ಯಾತ್ರಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ ಕೇಳಿದ, “ಆ ಇಲಿಯ ಬಿಲ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿದ್ದೀಯಾ?” “ಇಲ್ಲ, ಸ್ವಾಮಿ,” ಎಂದ ಚೂಡಾಕರ್ಣ.

“ಹಾಗಾದರೆ ಕೇಳು. ಅದರ ಬಿಲ ಯಾವುದೋ ನಿಧಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇರಬೇಕು. ಹಣದ ವಾಸನೆಯೇ ಸಾಕು, ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹುರುಪು ತುಂಬಲು. ಪುಟ್ಟ ಇಲಿ ಇಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಏನೋ ಕಾರಣ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಕಂಡ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದ ಎಳ್ಳು ಕೊಟ್ಟು ಸಿಪ್ಪೆ ಇರುವ ಎಳ್ಳು ಕೇಳಿದ್ದಳು. ಅದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಇತ್ತು!” ಎಂದು ಯಾತ್ರಿಕ ತಾನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ. ಅದನ್ನು ‘ಎಳ್ಳಿನ ವ್ಯಾಪಾರ’ ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು.

ನಂತರ ಯಾತ್ರಿಕ ಕೇಳಿದ, “ಇಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ?” “ಇಲ್ಲ, ಇಲಿಗಳ ಗುಂಪೇ ಅದರ ಜೊತೆ ಬರುತ್ತದೆ.” “ಅಗೆಯಲು ಏನಾದರೂ ಇದೆಯೇ?” “ಗಟ್ಟಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುದ್ದಲಿ ಇದೆ.” “ಹಾಗಾದರೆ ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಏಳೋಣ. ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಇಲಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಅಳಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅವುಗಳ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಹೋಗೋಣ.”

ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಹಿರಣ್ಯಕ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಮಾತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಬಿತ್ತು. “ಇವನು ನನ್ನ ನಿಧಿಯ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಊಹಿಸಿಬಿಟ್ಟ. ಇನ್ನು ನನ್ನ ಬಿಲವನ್ನೂ ಹುಡುಕಿಯೇ ತೀರುತ್ತಾನೆ!”

ಗುದ್ದಲಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ನಿಧಿ

ಹೆದರಿದ ಹಿರಣ್ಯಕ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಗುಂಪನ್ನು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎದುರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕು! ಅದು ಇಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಎರಗಿತು. ಕೆಲವು ಇಲಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು.

ಉಳಿದ ಇಲಿಗಳು, ಕೆಲವು ಗಾಯಗೊಂಡು, “ನಿನ್ನ ಹೊಸ ದಾರಿಯಿಂದಲೇ ಹೀಗಾಯಿತು!” ಎಂದು ಹಿರಣ್ಯಕನನ್ನು ಬೈಯುತ್ತಾ ಹಳೆಯ ಬಿಲಕ್ಕೇ ಓಡಿಹೋದವು. ಹಿರಣ್ಯಕ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಯಾತ್ರಿಕ ಸನ್ಯಾಸಿ ನೆಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಇಲಿಗಳು ಓಡುವಾಗ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹನಿಗಳ ಗುರುತು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದವು. ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಹೋಗಿ ಅವನು ಬಿಲವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ಅಗೆಯತೊಡಗಿದ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳದಲ್ಲೇ ಗುದ್ದಲಿಗೆ ಏನೋ ತಗಲಿತು. ಅದು ಹಣ ತುಂಬಿದ ಹಳೆಯ ಚೀಲ! ಹಿರಣ್ಯಕ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ವಾಸವಾಗಿತ್ತೋ, ಯಾವುದರ ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿತ್ತೋ, ಅದೇ ನಿಧಿ.

ಯಾತ್ರಿಕ ಖುಷಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದ, “ಚೂಡಾಕರ್ಣ, ಇನ್ನು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡು. ಇದರ ವಾಸನೆಯೇ ಆ ಇಲಿಗೆ ನಿನ್ನ ನಿದ್ದೆ ಕೆಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು.” ಇಬ್ಬರೂ ಚೀಲವನ್ನು ಕುಟೀರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.

ಮುಟ್ಟಲಾಗದ ಪಾತ್ರೆ

ಹಿರಣ್ಯಕ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದು ಅಗೆದ ಹೊಂಡವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅದರ ಎದೆ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು. “ಈಗ ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ?” ಎಂದು ಹಗಲೆಲ್ಲ ಕೊರಗಿತು.

ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕುಟೀರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಆದರೆ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಹುರುಪು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಲಿಗಳ ಪಿಟಿಪಿಟಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಸದ್ದು ಕೇಳಿ ಚೂಡಾಕರ್ಣ ಮತ್ತೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಬಡಿಯತೊಡಗಿದ.

ಯಾತ್ರಿಕ ನಕ್ಕ. “ಗೆಳೆಯ, ಇನ್ನು ಹೆದರಬೇಡ. ಅದರ ನಿಧಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನೆಗೆಯುವ ಬಲವೂ ಹೋಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ.”

ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹಿರಣ್ಯಕನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬಂತು. ಅದು ಇದ್ದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ ಪಾತ್ರೆಯ ಕಡೆಗೆ ನೆಗೆಯಿತು. ಆದರೆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ದೊಪ್ಪನೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು.

“ನೋಡು ಗೆಳೆಯ, ಎಂಥ ಆಶ್ಚರ್ಯ!” ಎಂದ ಯಾತ್ರಿಕ. “ನಿಧಿ ಇದ್ದಾಗ ಇದು ವೀರ ಇಲಿ. ನಿಧಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಬರೀ ಇಲಿ!” ಹಿರಣ್ಯಕ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು, “ನನ್ನ ನಿಧಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದವನ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದರೂ ಮಾತು ನಿಜ. ಇಂದು ನನಗೆ ಒಂದು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೂ ನೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.”

ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ

ಹಿರಣ್ಯಕ ಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಕಂಡಿತು. ತನ್ನ ಹಣದ ಚೀಲ ಈಗ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ತಲೆದಿಂಬಾಗಿತ್ತು! ಬೆಳಗಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಬಿಲಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇಲಿಗಳು ಗುಸುಗುಸು ಮಾತಾಡುವುದು ಕೇಳಿಸಿತು: “ಇದರಿಂದ ಇನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಹೋದರೆ ಬೆಕ್ಕಿನ ಬಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ.” ಒಂದು ಇಲಿಯೂ ಅದರ ಜೊತೆ ಬರಲಿಲ್ಲ.

ಒಂಟಿಯಾದ ಹಿರಣ್ಯಕ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, “ನನ್ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.” ಮರುರಾತ್ರಿ ಯಾತ್ರಿಕ ನಿದ್ದೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಅದು ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ತಲೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಚೀಲವನ್ನು ಕಡಿದು ತೂತು ಮಾಡಿತು. ಸರಕ್ಕನೆ ಯಾತ್ರಿಕ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಬಿದಿರು ಕೋಲಿನಿಂದ ಅದರ ತಲೆಗೆ ಏಟು ಕೊಟ್ಟ. ಹಿರಣ್ಯಕ ಹೇಗೋ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋಯಿತು.

“ಅಂದು ನಾನು ಒಂದು ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ,” ಎಂದು ಹಿರಣ್ಯಕ ಕಥೆ ಮುಗಿಸಿತು. “ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ಸಲ್ಲಬೇಕೋ ಅದೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನದಾದದ್ದನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಕಸಿಯಲಾರರು. ನನ್ನ ನೆಗೆತದ ಬಲ ನನ್ನದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ನಿಧಿಯದಾಗಿತ್ತು. ನಿಧಿ ಇದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಸುತ್ತ ಸೇರಿದವರು ನಿಧಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಹೋದರು.”

ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಆಮೆ ತಲೆದೂಗಿದವು. ಹಣ ಹೋದ ಮೇಲೂ ಜೊತೆಗೆ ಉಳಿಯುವವರೇ ನಿಜವಾದ ಗೆಳೆಯರು.